‘Als moeder van een homo help ik andere ouders hun kind te accepteren’

Interview / Olena Hloba

In 2004 kwam de zoon van docente Olena Hloba uit de kast. Nog volledig onbekend met het onderwerp homoseksualiteit accepteerde ze haar zoon niet. ‘Ik dacht dat als ik zou laten zien dat ik er niet achterstond, hij misschien wel kon veranderen.’ In de bibliotheek in haar eigen stad vond ze geen informatie over LHBTI’s, dus nam ze vijf uur de bus om in hoofdstad Kiev op onderzoek uit te gaan. Wat ze daar vond, deed haar opvatting 180 graden draaien. Tegenwoordig zet ze zich in voor de Oekraïense LHBTI-gemeenschap als oprichter van Tergo, een organisatie die ouders van LHBTI’s helpt hun kinderen te begrijpen.

Toen je zoon uit de kast kwam was je in eerste instantie enorm van slag. Hoe ben je van geschrokken moeder in een LHBTI-activist veranderd? ‘Dat was een enorm lastig proces. Ik kon de coming-out van mijn zoon niet aan. Een psycholoog heeft me geholpen mijn houding tegenover LHBTI’s te veranderen. Uit schuldgevoel bood ik aan kleine dingen te doen, zoals vertalen. Ik begreep hoe belangrijk de activiteiten die we deden waren voor andere ouders. Mijn eigen route was heel moeilijk, dus ik probeer het proces voor andere ouders minder pijnlijk te maken.’

Zou je anders hebben gereageerd als je destijds meer informatie tot je beschikking had gehad? ‘O, zeker! Ik woon niet eens in een kleine stad, maar desalniettemin kon ik er anno 2014 nul informatie over vinden. Onze organisatie helpt ouders door informatie te verstrekken, die we vertalen vanuit het Engels en Duits. We hebben het wiel niet opnieuw uitgevonden, maar veel samengewerkt met Europese organisaties. Als Nederland tegenstemt, zal die samenwerking waarschijnlijk worden bemoeilijkt. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe erg we niet terug willen naar de situatie van tien jaar terug.’

Zijn er veel ouders in Oekraïne die worstelen met de coming-out van hun kinderen? ‘De meeste ouders hebben er moeite mee. Sommigen nemen het goed op, maar zij vormen een uitzondering op de regel. Vooral in gelovige families vinden mensen het heel moeilijk hun kinderen te accepteren.’

Hoe helpt Tergo deze ouders? ‘We houden bijeenkomsten waar we ze morele steun bieden. Er is maar één remedie en dat zijn onze persoonlijke ervaringsverhalen. Elke keer komen er een paar nieuwe ouders bij. We delen onze verhalen en leggen andere ouders uit dat wij het eerst ook niet begrepen. Door het horen van deze verhalen verandert hun houding.’

Hoe heb je als activist, docent en moeder de situatie voor LHBTI’s zien veranderen? ‘De situatie is gelukkig erg verbeterd. Maar toch is het nog lang niet perfect. Toen mijn zoon uit de kast kwam, waren homo’s echt nog outcasts in de samenleving. Nu zijn ze nog niet gelijkwaardige burgers, maar ze worden ook zeker niet meer verstoten. Veel mensen in Oekraïne erkennen nu tenminste dat homo’s bestaan. Op mijn werk zijn de verschillen met toen ook gigantisch. Tien jaar geleden werden homo’s zelfs op de universiteit belachelijk gemaakt. Nu maken ze vrienden en zijn ze op hun gemak. Jonge mensen komen meestal eerst binnen hun vriendengroep op de universiteit uit de kast, voordat ze het vertellen aan hun ouders. We zijn daarom ook bezig een steunnetwerk op te zetten in het hoger onderwijs. En we hebben contact gehad met de Minister van Onderwijs over ons educatieve programma voor docenten. Dat dit nu mogelijk is, komt in de eerste plaats door het associatieverdrag. De EU heeft aangedrongen op het aanpassen van de wetgeving. Het was de eerste keer dat ons land hoorde van LHBTI-rechten. Maidan heeft de deur naar Europese waarden opengezet, als Nederland nee stemt wordt die deur weer in ons gezicht dichtgesmeten.’

Wat zou er gebeuren als Nederland het verdrag afwijst? ‘Ik kan me niet eens indenken hoe desastreus de gevolgen zouden zijn. Vorige week heb ik gesproken met Georgische en Armenische activisten. Ik kreeg koude rillingen van hun verhalen. Ook die landen hebben toenadering gezocht tot de EU, maar dat is tegengewerkt. Toen ik hen vroeg of ze een oudervereniging hadden, zeiden ze zich zoiets niet eens voor te kunnen stellen.’

Wat zou je tegen Nederlandse ouders van LHBTI’s willen zeggen? ‘Steun ons! Alleen ouders van LHBTI’s kunnen ons echt begrijpen. Ik weet dat Nederland een toleranter land is, maar toch heb ik ook hier mensen gesproken die ermee hebben geworsteld. Begrijp dat die problemen bij ons eerder regel dan uitzondering zijn. Er heerst echt vijandigheid en sommige kinderen worden uit huis gegooid. Geef ons hoop op een betere toekomst. Juist als Nederland tegenstemt, kunnen we een nieuwe golf homofobie verwachten. We zijn er doodsbang voor.’